Τοιχογραφίας
Η Συλλογή Τοιχογραφιών του Μουσείου, αν και πολύ περιορισμένη, είναι πολύτιμη, καθώς σκιαγραφεί την πορεία της μνημειακής θρησκευτικής ζωγραφικής στον ελλαδικό χώρο κατά τους βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς χρόνους.
Η αποτοίχιση των τοιχογραφιών που βρίσκονται σήμερα στο Μουσείο υπαγορεύθηκε από ποικίλους σημαντικούς λόγους –αποκάλυψη παλαιότερων ζωγραφικών στρωμάτων, κατεδάφιση ναών κ.ο.κ.– και πραγματοποιήθηκε στις περισσότερες περιπτώσεις στη δεκαετία του 1960, από τα συνεργεία του τότε Κεντρικού Εργαστηρίου Συντηρήσεως (ΚΕΣ).
Οι πρωιμότερες χρονολογικά τοιχογραφίες της συλλογής, πρόσφατα αποκτήματα του Μουσείου, προέρχονται από μεγάλο πολυτελές κτηριακό συγκρότημα, πιθανότατα δημόσιας χρήσης, που εντοπίσθηκε στην οδό Ηρώδου του Αττικού, στην Αθήνα.
Τα σημαντικότερα ωστόσο τοιχογραφικά σύνολα προέρχονται από το ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου, στην όχθη του ποταμού Μέγδοβα, κοντά στην Επισκοπή Ευρυτανίας. Ο ναός αυτός βρίσκεται σήμερα στο βυθό της τεχνητής λίμνης που δημιουργήθηκε με την κατασκευή του φράγματος του Αχελώου στη δεκαετία του 1960. Κατά τη διαδικασία αποτοίχισης για τη διάσωση των τοιχογραφιών, κάτω από το οψιμότερο ζωγραφικό στρώμα του πρώιμου 13ου αιώνα αποκαλύφθηκαν δύο ακόμη στρώματα ζωγραφικής, του 11ου αιώνα το ανώτερο και του 9ου αιώνα το αρχικό.
Πολλές από τις τοιχογραφίες της συλλογής προέρχονται από μικρές εκκλησίες του 13ου αιώνα, διάσπαρτες στον ελλαδικό χώρο, ενώ σπαράγματα αλλά και μεγαλύτερες συνθέσεις έχουν αποτοιχισθεί από την Αγία Φωτίδα στη Βέροια (15ος αιώνας), την Παλαιοπαναγιά στη Λακωνία (14ος αιώνας), τον Προφήτη Ηλία στο Σταροπάζαρο των Αθηνών (15ος αιώνας).
Ένα μοναδικό σύνολο τοιχογραφιών, που πρόσφατα χρονολογήθηκε με ακρίβεια στο 1449/1450, προέρχεται από την Παναγία Οδηγήτρια στην Απόλπενα της Λευκάδας. Η σπουδαιότητά του έγκειται στο γεγονός ότι συνδέει με μοναδικό τρόπο στοιχεία της παλαιολόγειας με την υστερογοτθική ζωγραφική και απηχεί το πολυπολιτισμικό περιβάλλον της Λευκάδας του 15ου αιώνα.
Η συλλογή περιλαμβάνει ακόμα μεταβυζαντινές τοιχογραφίες από το ναό του Αγίου Ανδρέα, καθολικό της Μονής της Οσίας Φιλοθέης στην Αττική (17ος αιώνας), την Παναγία της Μερέντας, επίσης στην Αττική, και το ναό της Παναγίας στους Δελφούς (18ος αιώνας).
-
Τρεις ιεράρχες
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001004
Χώρος έκθεσης: II.3 Λατρεία και τέχνη
λεπτομέρειες -
Τοιχογραφία με την Παναγία
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001008
Χώρος έκθεσης:
λεπτομέρειες -
Ο Χριστός Ελκόμενος
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001012
Χώρος έκθεσης: II.3 Λατρεία και τέχνη
λεπτομέρειες -
Η Κοίμηση της Θεοτόκου
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001015
Χώρος έκθεσης: II.3 Λατρεία και τέχνη
λεπτομέρειες -
Η αγία Αικατερίνη
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001068
Χώρος έκθεσης: II.5 Αττική: Μια βυζαντινή επαρχία
λεπτομέρειες -
Τρούλος με τον Χριστό Παντοκράτορα, προφήτες, αγγέλους και τη Θεοτόκο
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001069
Χώρος έκθεσης: II.5 Αττική: Μια βυζαντινή επαρχία
λεπτομέρειες -
Ένθρονη Βρεφοκρατούσα (Παναγία των Καταλανών)
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001111
Χώρος έκθεσης: II.6 Φράγκοι και Λατίνοι στο Βυζάντιο
λεπτομέρειες -
Χτιστό τέμπλο
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001112
Χώρος έκθεσης: II.4 Οι τοιχογραφίες ενός βυζαντινού ναού: Επισκοπή Ευρυτανίας
λεπτομέρειες -
Ο άγιος Νικόλαος
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001363
Χώρος έκθεσης: II.4 Οι τοιχογραφίες ενός βυζαντινού ναού: Επισκοπή Ευρυτανίας
λεπτομέρειες -
Ο άγιος Ορέστης και ο άγιος Ευγένιος
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001416
Χώρος έκθεσης: II.4 Οι τοιχογραφίες ενός βυζαντινού ναού: Επισκοπή Ευρυτανίας
λεπτομέρειες -
Τοιχογραφία με σχηματοποιημένους κρίνους
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001449
Χώρος έκθεσης: I.2 Τα εγκόσμια
λεπτομέρειες -
Ανάληψη
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001736
Χώρος έκθεσης: III Η πνευματική και καλλιτεχνική κινητικότητα τον 15ο αιώνα
λεπτομέρειες -
Κεφαλή αγίου
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001744
Χώρος έκθεσης: IV.3δ Μονές: Άνθηση και ακτινοβολία
λεπτομέρειες -
Τοιχογραφία με τον άγιο Δημήτριο
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001745
Χώρος έκθεσης: IV.3γ Εκκλησία: Τόπος πίστης-χώρος κοινωνικής συνοχής
λεπτομέρειες -
Σπάραγμα τοιχογραφίας με τμήμα της Συνάντησης του Χριστού με τον Ιωάννη τον Πρόδρομο
Είδος: Μαρμάρινο αγαλμάτιο
ΒΧΜ: 001746
Χώρος έκθεσης:
λεπτομέρειες -
Σπάραγμα τοιχογραφίας με μοναχό σε καράβι
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001749
Χώρος έκθεσης:
λεπτομέρειες -
Ο άγιος Ελευθέριος
Είδος: Τοιχογραφία
ΒΧΜ: 001751
Χώρος έκθεσης:
λεπτομέρειες







